آب در نگاه دين ، علم و اخلاق

ژرفا نامه ؛ آیه شریفه «و جعلنا من الماء کل شی حی » که اشاره دارد به آب به عنوان سرچشمه پیدایش و خلقت همه موجودات زنده ، روایات متعدد پیرامون میانه روی و اعتدال در امور ، تاکید مکرر خداوند متعال در قرآن مبنی بر اسراف بعنوان یکی از گناهان کبیره و ... مصادیق بارزی است به جهت اینکه قبل از هرگونه اقدام، با مراجعه به مبانی دینی ، اسلامی و اعتقادی خود نگاه خود را به آب تغییر داده و به این ماده حیاتی اینگونه بیندیشیم که قدر دانستن پدیده ای که پیدایش و خلقت همه موجودات زنده وابسته به آن بوده ، نوعی رفتار خداپسندانه محسوب شده و این که تبعیت از معصومین و اثمه اطهار که ما را به میانه روی و اعتدال در امور دعوت نموده حقا از وظایف هر مسلمان می باشد و مسلما اعتدال در مصرف آب نیز خارج از این وظایف نمی باشد. و اینکه پرهیز از اسراف که از گناهان کبیره ذکر شده در قرآن کریم بوده و در مورد آب نیز بی شک ساری و جاری است از واجبات می باشد. علیهذا با رویا رویی با این همه شواهد و قرائن دینی بایستی نگاه ما نیز به مقوله آب نگاه دینی و اسلامی باشد. و اما در پاسخ به این پرسش که چرا نگاه به آب بایستی نگاه عقلی نیز باشد؟ بایستی گفت : آیا با کاهش 32 ‏درصدی نزولات جوی نسبت به 30 ‏سال گذشته و با دانستن این که ایران 35/0درصد از آب شیرین کل دنیا را دارا می باشد و این که 5/2 میلیارد نفر از مردم کل دنیا از آب سالم محرومند و با علم به این که روزانه 3 ‏هزار نفر از مردم دنیا به خاطر کمبود آب کافی و بهداشتی ، با مرگ دست و پنجه نرم می کنند و 80 ‏درصد از بیماری های سراسر دنیا در اثر عدم دسترسی به آب بهداشتی و سالم می باشد ، آیا باز بی رویه مصرف نمودن و بی ارزش نمودن آب عاقلانه است ؟پس با اندک نگاه تیزبینانه و هوشیارانه به اطراف و پیرامون خود به این نتیجه خواهیم رسید که نگاهمان را به آب بایستی عقلانی و منطقی نماییم. و در پاسخ به این پرسش که ضرورت نگاه اخلاقی به آب چیست ؟ باید گفت در شرایطی که محدودیت در منابع آب کاملا بارز بوده و سرانه آب قابل دسترسی هر نفر در سال در کشور متوسط 1700 ‏متر مکعب می باشد و این عدد یعنی قرارگرفتن
‏در موقعیت تنش آبی و ‏نزدیک شدن به مرز کمبود ‏مزمن آب ، مصرف بیش از اندازه و یا مصرف بی رویه یعنی تجاوز به سهم اندک دیگران و محروم نمودن نسل حال و آینده از این منبع محدود و خدادادی . لذا با آگاهی به نتیجه این بد رفتاری و این که دست درازی به سهم دیگران ، خارج از اصول و ضوابط اخلاقی می باشد ، بایستی در ارزش گذاری به آب و بهره برداری از این منبع الهی، نگاهی اخلاقی ، اجتماعی و فرهنگی نیز
‏داشته باشپم. کوتاه سخن این که اصلاح الگوی مصرف در بخش اب و یا در هر بخش دیگر ، از مسیر تغییر نگرش به مصرف می گذرد و تا این تغییر به وقوع نپیوندد انجام هر اقدامی آب در هاونگ کوبیدن خواهد بود و چه نیکوتر این که این نگرش مبتنی بر دین و عقل و اخلاق باشد.
وضعیت فعلی آب در آیینه آمار:
‏کار شناسان حجم اب کره زمین را 4/1 میلیارد کیلومتر مکعب براورد نموده اند ، شاید در نگاه اول فراوانی آب را در کره خاکی متبادر کند ولیکن وقتی دفتر تحقیقات کار شناسان را ورق می زنیم می بینیم که فقط 5/2 درصد از این حجم آب را ، آب های شیرین تشکیل می دهد، و اما در سطرهای بعدی این دفتر می بینیم که از این مقدار (5/2 درصد) 68/9 درصد در قالب یخ های
‏قطبی و پوشش های دائمی برف بوده که غیر قابل دسترسی و حدود 8/30 در صد ان در سفره های زیرزمینی تا عمق 2000 ‏متر یافت می شود و حدود 3 ‏درصد از آن در رودخانه ها و دریاچه ها جاری است که عمده این دریاچه ها در ان سوی این مرزها جاری است . مروری بر این تحقیقات نشان می دهد ایران ما که 1 ‏در صد ازجمعیت دنیا را در خود جای داده است ، ازمنابع اب شیرین تجدید شونده دنیا فقط 35/0 درصد سهم دارد و این یعنی ، «فراوانی آب توهمی بيش نیست». در چنین وضعیتی از سفره های اب کاشان و آران و بیدگل که سهم بارندگی ان نسبت به کشور یک دوم و نسبت به جهان یک ششم می باشد 600 میلیون متر مکعب آب در سال برداشت می شود در حالی که ورودی اب به این دشت 300 ‏میلیون متر مکعب در سال می باشد .نکته حائز اهمیت دیگر این که 90 ‏در صد ازآب برداشت شده در بخش کشاورزی و 10 ‏درصد در بخش شرب مصرف می شود .با این توصیف مقابله با بحران های اتی آب در آران و بیدگل عزمی عمومی ،جدی و راسخ می طلبد . مقابله با چاه های غیرمجاز ، استفاده از روش های نوین آبياری در بخش کشاورزی ، ارتقای فرهنگ و بینش جامعه نسبت به مقوله آب و پیگیری پروژه های انتقال اب از سایر مناطق به شهرستان از جمله اقداماتی است که بایستی در مدیریت کلان شهرستان پیگیری گردد.

علي اكبر قانع ؛ مدير امور آبفاي شهري  آران و بيدگل